 |
|||||||
 |
 |
||||||
 |
 |
||||||
 |
 |
||||||
 |
 |
 |
 |
||||
 |
|||||||
 |
|
|
|
|
|
|
|
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
|
Riskler:
Kapisiz kabinlerde, hareketli kabin ile asansör kuyu duvari arasina sikisan nesneler, insanlar ve hayvanlar için açik bir tehlike olusturmaktadir.
Oyuncak, tekerlekli sandalye, bebek arabasi gibi hacimli gereç kullanan kisi ve çocuklar özellikle risk altindadirlar. Bu türden kazalar, genellikle insan ve hayvanlarin ciddi bir sekilde yaralanmasi ile sonuçlanmakta, ölümcül kazalarin esas kaynagini oluturmaktadir. En etkili çözüm, kabin kapisinin olmasidir.
Öneri:
Kabin yolcu girislerinin kapili hale getirilmesi, eger varolan asansörde, kapi
Türk Standardi TS 10922 EN 81-1 : 8.5 – KABIN GIRISI
Kabin girisleri kapilarla donatilmalidir.
Riskler:
Iki tip sinyalizasyon sistemi vardir.
1 ) Kabin durum göstergesi ( Seviye ) : Kabin içindeki yolcuya, kabinin o anda bulundugu kati gösterir.
2 ) Kabin yön göstergesi : Kabin içindeki yolcuya, asansör kumanda sistemi içinde kayitli diger çagrilarla birlikte, kabinin hangi yönde hareket edecegini gösterir.
Bu sinyalizasyon sistemleri, asansörün kapasitesinin en optimum sekilde kullanilmasina yardimci olur. Ayrica, kabinin kat arasinda kalmasi halinde, bu sistemler daha da önem kazanir.
Öneri:
Bütün asansör kabinlerinde, kabin kapisi ile birlikte, sinyalizasyon sistemleri kullanma mecburiyeti.
Yeni Asansörlerde Uygulanacak Kurallar
Türk Standardi TS 10922 EN 81-1 ( YÖN ) 14.2.4.3 :
Toplamali kumandali asansörlerde, durakta bekleyen kisilere, duraktan kolayca görülebilen isikli bir sinyal ile asansörün bir sonraki hareket yönü gösterilmektedir.
TS 10922 EN 81-1 ( Kat isimleri ) 15.9 :
Yeterince görülebilen yazi veya göstergeler, kabinde bulunanlarin, asansörün hangi katta durdugunu anlamalarini saglamalidir.
2. Aşınmış Askı Halatlarının Değiştirilmesi:
Riskler:
Aski halatlarini kopmasi halinde olusacak tehlike son derece açiktir.
Öneri:
Halatlarin düzenli bir sekilde kontrolü ve zamaninda degistirilmesi.
Yeni Asansörlerde Uygulanacak Kurallar
Aski halatinin belli bir uzunlugundaki kirik halat lifi sayisini temelde kriter olarak kabul eden birkaç ülke disinda, Avrupa standardinda halat degistirme sartlari tarif edilmemistir.
3. Katta Durma Hassasiyeti:
Riskler:
Eski asansörlerin, özellikle tek hiz tahrikli asansörlerin tahrik ve kumanda sistemleri, kabini katta gereken hassasiyetle durdurmaya müsait degildirler. Bu durum, yolcular için kabine girerken veya kabinden çikarken, esige takilma riskini olusturur. Bu risk dogal olarak, kabin esigi ile kat seviyesi arasindaki fark arttikça artmakta, özürlü ve yaslilar için de, özellikle daha tehlikeli bir hal almaktadir.
Böyle asansör sistemlerini, garantili kabul edilebilecek seviyeleme hassasiyetine getirebilecek kontrol sistemleri vardir.
Öneri:
Her binada en az bir asansör, engelli sahislarin kullanabilecegi sekilde modernize edilmeli.
Yeni Asansörlerde Uygulanacak Kurallar
Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi / Asansör Yönetmeligi 95/16/AT : EK 1-1.2 :
Kabin, monte eden tarafindan tespit edilen asansörün, azami kisi sayisi, hesaplanan yüküne karsi gelen yer ve mukavemeti saglayacak sekilde tasarlanmali ve kurulmalidir.
Kisilerin tasinmasi için planlanan asansörler için boyutlari elverdigi ölçüde, kabin, kendi yapisal özelliklerinin engelli insanlarin ulasim ve kullanimini engellemeyecegi veya kisitlamayacagi sekilde ve bunlarin kullanimini saglayacak sekilde tasarlanmali ve kurulmalidir.
4. Engellilerin Kullanimina Uygun (Kabin ve Katlar) Isletme Panelleri (Butonyerler)
Riskler:
Bugünkü sistemlerde butonyerler, tekerlekli iskemle kullananlar için, ya zor, ya da ulasilamayacak bir yüksekliktedir; ayni zamanda, görme ve isitme özürlüler için de, kullanilmasi adeta imkansiz durumdadir.
Öneriler:
Bugünkü sistemlerde butonyerler, tekerlekli iskemle kullananlar için, ya zor, ya da ulasilamayacak bir yüksekliktedir; ayni zamanda, görme ve isitme özürlüler için de, kullanilmasi adeta imkansiz durumdadir.
Yeni Asansörlerde Uygulanacak Kurallar
Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi / Asansör Yönetmeligi 95/16/AT : EK-1 1.6.1 :
Yaninda refakatçisi olmayan özürlü insanlarin kullanimi için planlanan asansörlerin kumanda cihazlari ( butonyerleri ) buna göre dizayn edilmeli ve kurulmalidir.
ISO 4190/5-1982 MADDE 5.2 :
Tekerlekli sandalyeli özürlü insanlar tarafindan kullanilmak üzere tasarlanmis asansörlerde, gerekli olan otomatik çalistirma için kumanda cihazlari ve alarm tertibatlari, kabin ön ve arka duvarlardan en az 400 mm. Bir mesafede, yan duvar üzerinde kabin taban seviyesinden 900 mm. ile 1200 mm. arasi yükseklige yerlestirilmis olmalidir. ( yana açilan kapilarda kapanan tarafa )
5. Otomatik Kapılarda Kapı Dedektörü:
Yeni Asansörlerde Uygulanacak Kurallar
TS 10922 EN 81-1:7.5.2
Makine gücü ile çalisan kapilar, bir kapi panelinin çarptigi kisinin maruz kalacagi zararlari en aza indirecek bir yapiya sahip olmalidir.
TS 10922 EN 81-8.7.2.1.3
Bir korunma tertibati kapiyi en geç, kapanma hareketi sirasinda kapi panelinin kapi girisinden geçmek de olan bir kimseye çarpmasi (veya çarpmak üzere olmasi) aninda tekrar açmalidir. Bu tertibat her bir kapi panelinin kapanma mesafesinin 50 mm'sinde etkisiz hale gelebilir.
Kapanma isleminin çok uzun bir süre bloke edilmesini önlemek amaciyla, belli bir sürenin geçmesinden sonra, bu konuma tertibati etkisiz hale getiriliyorsa, koruma tertibati etkisiz olduktan sonra, kapi kapanirken madde 8.7.2.1.1.2 de tanimlanan kinetik enerji 4 J'lü asmamalidir.
Avrupa parlamentosu direktifi/Asansör yönetmeligi 95/16/AT : Ek 1-4 . 1: Kat kapilari ve kabin kapilari veya her iki kapi beraberce motorla çalistiriliyorsa, hareket ederlerken olabilecek ezilme riskini önleyici bir cihazla donatilmalidir.
6. Paraşüt Sisteminin İyileştirilmesi:
Riskler:
Her asansörün, içindeki yolculari, kabinin asagi yönde, ani ve kontrolsüz hareketine karsi koruyacak bir parasüt sistemine haiz olmasi gerekmektedir. Esas olarak iki tip parasüt sistemi vardir: Ani etkili tip ve kaymali tip. Ani etkili parasüt sistemi harekete geçtiginde, kabin ani olarak çok küçük bir yavaslama ile durur. Bu durus kabinde darbe seklinde hissedilir. Ani etkili parasüt sistemi, hizi 0,6 m/s'nin üzerinde olan asansörlerde kullanildigi takdirde hem asansör donatimina zarar verilebilir, hem de içindeki yolcular için tehlikeli olabilir.
Öneri:
Emniyet freni çalismasi sirasinda, zorlu ve tehlikeli durustan kurtulmak için, düsük hizlardaki asansörlerde, ani tesirli parasüt sistemi kullanma hiz siniri 0,6 m/s'dir. Hizi 0,6 m/s2nin üzerinde olan asansörlerde tampon etkili fren sistemi, hizi 1 m/s üzerinde olan asansörlerde ise kayma fren sistemi kullanilmalidir. Standartlarda hizi m/s'ye kadar olan asansörlerde, “tampon tesirli ani etkili fren kullanilir” seklinde bir madde vardir. Ancak bu imalat bulunamadigi için, kayma etkili fren kullanilmalidir.
Yeni Asansörlerde Uygulanacak Kurallar
TS 10922 EN 81-1:9.8.2.1
Asansör beyan hizinin 1 m/s'yi asma durumunda, kabinde kaymali güzenlik tertibati kullanilmalidir.
a. Ani frenlemeli tampon etkili güvenlik tertibati, 1 m/s'yi asmayan beyan hizlarinda kullanilabilir.
b. Ani frenleme güvenlik tertibati, 0,63 m/s'yi asmayan beyan hizlarinda kullanilabilir.
Avrupa Parlamentosu Direktifi/ Asansör Yönetmeligi 95/16/AT:
Elektrik kesintisi veya aksamin kirilma halinde, asansör, kabininin serbest düsmesi veya kumanda edilemeyen yukari dogru hareketi engelleyen cihazlara sahip olmalidir.
Kabinin serbest düsmesini önleyen cihaz, kabinin askida kalmasini saglayanlardan bagimsiz olmalidir. Cihaz, kabini hesaplanan yükü ile asansörü monte eden tarafindan ön görülen azami süratindeyken durdurulabilmelidir. Bu cihaz yardimiyla meydana gelen herhangi bir durdurma, yük sartlari ne olursa olsun, içindekilere zarar verecek bir ters ivmeye sebebiyet vermemelidir.
7. Kabin içinden dışarısı ile iletisim
Riskler:
Genelde, asansörler, çalistigi zaman bina içinde akustik bi alarm veren, alarm butonu ile donatilmislardir. Bu sistemler bina içindeki gerekli yerlerden ve yetkili kisiler tarafindan duyulamamakta ve etkisiz kalmaktadirlar.
Bu sebeple, kabinde disarisi ile iletisimi kesintisiz saglayacak interkom(çift yollu haberlesme tertibati) veya telefon kullanilmalidir. Telefon 24 saat hizmet veren asansör bakim servisine dogrudan baglanabilmelidir.
Öneri:
Mevcut iletisim sisteminin gelistirilmesi.
Yeni Asansörlerde Uygulanacak Kurallar
Avrupa Parlamentosu Direktifi / Asansör Yönetmeligi 95/16/AT:Bölüm 1-4.5:
Kabin, kurtarma hizmeti verenler ile kalici irtibati saglayan çift-yollu haberlesme tertibati ile donatilmalidir.
8. Asbestsiz fren balatalari:
Riskler:
Eski asansörlerin bir çogunda fren balatalari asbest içermekte ve her fren çalistiginda asbest fiber tozlari havaya karismaktadir. Asbest'in insan sagligi üzerindeki etkileri bilinmekte olup Avrupa Konseyi direktifleri içinde ele alinmis ve yasaklanmistir.
Fren balatalarinin asbestsiz olmasi gerekmektedir. Düzenli bakim hizmeti sirasinda bu tip balatalarin degistirilmesi gerekmektedir.
Fren balatalarinin disinda bazi eski asansörlerin yangina dayanikli kapilarinda, kumanda panellerinde ve bazi elektrik malzemelerinde yangina karsi direnci artirmak amaciyla kullanilan asbest esasli tüm malzeme ve komponetler degistirilmelidir.
Öneri:
Sistemli bir sekilde tüm asbestli fren balatalari degistirilmeli.
Yeni Asansörlerde Uygulanacak Kurallar
EN 81 serisi Avrupa normlari asbestli balatalari kesinlikle yasaklamistir.
9. Kabinin yukariya dogru kontrolsüz hareketinin önlenmesi
Riskler:
Karsi agirlik ile dengelenmis asansörlerin tahrik makineleri içindeki ariza nedeni ile olusacak, kabinin kuyu tavanina dogru kontrolsüz hareketi, tesise ciddi zararlar verebildigi gibi, kabin içindeki yolcularin yaralanmasina neden olabilir.
Öneri:
Bu tip sistemlerde, kabinin yukariya dogru kontrolsüz hareketini engelleyecek bir sistem ile donatilmasi gerekmektedir.
Yeni Asansörlerde Uygulanacak Kurallar
Avrupa Parlamentosu Direktifi/Asansör Yönetmeligi 95/16/AT: Bölüm 1-3.2 :
Elektrik kesintisi veya aksamin kirilmasi halinde, asansör, kabinin serbest düsmesini veya kontrol edilemeyen yukari dogru hareketini engelleyen cihazlara sahip olmalidir.
TS 10922 EN 81-1
Yukari yönde hareket eden kabinin asiri hizlanmasina karsi, hiz izleme ve hizi azaltma elemanlarindan olusan koruma tertibati an kabin hizini, karsi agirlik tamponunun tasarimlandigini hiz seviyesine kadar azaltmalidir.
10. Acil Aydınlatma:
Riskler:
Elektrik gücünün kesilmesi ve sahislarin kabinde mahsur kalmalari durumunda karanlik, yolcularda olumsuz psikolojik stres yaratmaktadir. Keza, alarm butonunu görmek de problem olacaktir.
Öneri:
Mevcut alarm sistemleri, EN 81 dogrultusunda, otomatik olarak sarj edilebilen akülü güç kaynagi ile güçlendirilmis alarm sistemleri ile degistirilmelidir.
YENI ASANSÖRLERE UYGULANACAK KURALLAR
TS 10922 EN 81-1:8.17.4 Normal aydinlatmanin yapilamadigi durumlarda devreye girmek üzere 1 Volt gücündeki bir lambayi en az 1 saat süreyle yakabilecek kapasitede, otomatik sarjli bir acil durum aydinlatma düzeni bulunmalidir. Bu aydinlatma normal elektrigin kesilmesi ile otomatik olarak devreye girmelidir.Avrupa Parlamentosu Direktifi/Asansör Yönetmeligi 95/16/AT:Bölüm 1-4.8: Kabin kullanim halinde veya kapisi açildiginda yeterli sekilde aydinlatilmalidir; bir acil durum aydinlatmasi da ayrica olmalidir.
KURTARMA TALIMATI
ASANSÖRDE KALMIS BIR SAHSI KURTARMAK IÇIN YAPILACAK ISLER
1- Herhangi bir islem yapmadan önce nihai salteri (1) yukariya kaldiriniz. 2 – Fren kolunu (2) yukariya kaldiriniz ve özellikle sabit tutunuz. 3 – Motor volanini (3) kabin hangi kata yakinsa sag veya sola dogru çeviriniz. 4 – Kabin kat seviyesine geldiginde, fren kolunu asagiya indiriniz ve içindeki sahsin disari çikmasini söyleyin. Kapi itildiginde kendiliginden açilacaktir.
5 – Nihai salteri (1) asagiya indiriniz. Asansör tekrar çalisir vaziyete gelecektir.
6 – Bunun haricinde hiçbir sekilde müdahalede bulunmayiniz.ASANSÖR ISLETME TALIMATI
1. 12 yasindan küçüklerin tek basina asansöre binmeleri yasaktir.2. Çagir butonuna basiniz. 3. Kat kapisini açtiginizda kabini görmeden girmeye çalismayiniz. 4. Kat kapisi ile kabin arasinda durmayiniz.5. Kabine bindiginizde kat kapisinin kapandigindan emin olunuz.6. Gitmek istediginiz katin butonuna basiniz. 7. Tehlike aninda stop butonuna basarak asansörü durdurunuz.8. Kabin kat hizasina gelmeden durursa kapilari açmaya çalismayiniz. Gitmek istediginiz katin butonuna tekrar basiniz.
9. Kabin tamamen durduktan sonra kat kapisini açarak kabinden ininiz. Kabin emniyet kapisi olmayan asansörlerde kapiya yaklasmak tehlikelidir.
